১। বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ তলৰ স্তৰটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ তলৰ স্তৰটোৰ নাম হৈছে ট্ৰপ'স্ফিয়েৰ।
২। কোনটো আহিলাৰ দ্বাৰা বায়ুৰ চাপ জোখা হয়?
উত্তৰ: বেৰোমিটাৰ (Barometer) যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা বায়ুৰ চাপ জোখা হয়।
৩। জলীয় বাষ্প ঘনীভূত হৈ বায়ুমণ্ডলৰ পৰা ভূপৃষ্ঠলৈ পৰা বৰষুণ, নিয়ৰ, বৰফ আদি কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: অধঃক্ষেপ (Precipitation)।
৪। 'টাইগা' শব্দটোৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: টাইগা মানে হৈছে সৰলবৰ্গীয় অৰণ্য।
৫। শ্বিলং চহৰখন কিয় শীতল?
উত্তৰ: উচ্চতাৰ বাবে শ্বিলং চহৰখন শীতল।
১। বায়ুমণ্ডলৰ চাৰিটা স্তৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলৰ চাৰিটা স্তৰ হৈছে— ট্ৰপ'স্ফিয়েৰ, ষ্ট্ৰেট'স্ফিয়েৰ, মেছ'স্ফিয়েৰ আৰু থাৰ্মোস্ফিয়েৰ।
২। পৰিচলন বৃষ্টি কাক বোলে?
উত্তৰ: সূৰ্যৰ প্ৰখৰ তাপত ভূপৃষ্ঠৰ বায়ু উত্তপ্ত আৰু পাতল হৈ ওপৰলৈ উঠে। এই উৰ্ধগামী বায়ু প্ৰসাৰিত আৰু শীতল হৈ ঘনীভূত হয় আৰু বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰে। এনেদৰে হোৱা বৰষুণকে পৰিচলন বৃষ্টি বোলে।
৩। বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্পৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্পই তাপ ধৰি ৰখাত সহায় কৰে আৰু সেয়েহে ই পৃথিৱীক অত্যাধিক চেঁচা হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। লগতে, মেঘ সৃষ্টি, বৰষুণ আৰু অন্যান্য অধঃক্ষেপৰ বাবে জলীয় বাষ্প অপৰিহাৰ্য।
৪। উপ-ক্রান্তীয় উচ্চ চাপ বলয়ত বায়ু কিয় তললৈ নামে?
উত্তৰ: বিষুৱীয় অঞ্চলৰ পৰা উৰ্ধগামী হোৱা বায়ু ওপৰত শীতল আৰু গধুৰ হৈ পৰে। এই গধুৰ বায়ু ভূপৃষ্ঠৰ দিশত তললৈ নামি আহে, যাৰ ফলত উপ-ক্রান্তীয় অঞ্চলত উচ্চ চাপৰ সৃষ্টি হয়।
৫। শৈল্যোৎক্ষেপ বৃষ্টি কেনেকৈ হয়?
উত্তৰ: জলীয় বাষ্পপূৰ্ণ বায়ু যেতিয়া পৰ্বত-পাহাৰৰ দ্বাৰা বাধাপ্রাপ্ত হয়, তেতিয়া বায়ু ওপৰলৈ উঠি শীতল হৈ ঘনীভূত হয় আৰু বৰষুণ হয়। ইয়াক শৈল্যোৎক্ষেপ বৃষ্টি বোলে।
১। বায়ুমণ্ডলৰ চাপৰ তাৰতম্যৰ কাৰণসমূহ উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলৰ চাপৰ তাৰতম্যৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হৈছে:
• উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্য: তাপ পালে বায়ু প্ৰসাৰিত হয় আৰু চাপ কমে (নিম্ন চাপ), বিপৰীতে ঠাণ্ডা বায়ু গধুৰ বাবে চাপ বেছি হয় (উচ্চ চাপ)।
• উচ্চতা: উচ্চতা বাঢ়িলে বায়ুৰ ঘনত্ব কমি যায়, সেয়েহে পাহাৰৰ ওপৰত চাপ সাগৰপৃষ্ঠতকৈ কম হয়।
• জলীয় বাষ্প: আদ্ৰ বায়ু শুষ্ক বায়ুতকৈ পাতল হয়, গতিকে আদ্ৰ বায়ুৰ চাপ কম হয়।
• পৃথিৱীৰ গতি: পৃথিৱীৰ আৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা কেন্দ্ৰাতিগ বলৰ বাবেও চাপৰ তাৰতম্য ঘটে।
২। বতৰ আৰু জলবায়ু নিৰ্ধাৰণ কৰা যিকোনো চাৰিটা কাৰকৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: (ক) অক্ষাংশ: বিষুৱ ৰেখাৰ পৰা দূৰত্ব অনুযায়ী সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ প্ৰখৰতা সলনি হয়, যাৰ ফলত জলবায়ু সলনি হয়।
(খ) উচ্চতা: উচ্চতা বাঢ়িলে উত্তাপ হ্ৰাস পায়।
(গ) সমুদ্ৰৰ সান্নিধ্য: সাগৰৰ কাষৰ ঠাইত জলবায়ু সমভাৱাপন্ন হয়।
(ঘ) বায়ু প্ৰবাহ: জলীয় বাষ্পযুক্ত বতাহে বৃষ্টিপাতত প্ৰভাৱ পেলায়।
৩। ঘূর্ণী বৃষ্টি কেনেকৈ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰ: কোনো অঞ্চলৰ বায়ু অতিপাত উত্তপ্ত হৈ নিম্ন চাপৰ সৃষ্টি কৰিলে কাষৰীয়া শীতল অঞ্চলৰ পৰা বায়ু সেই নিম্ন চাপ কেন্দ্ৰলৈ দ্ৰুতগতিত সোমাই আহে। এই বায়ু প্ৰবাহে এক পকনীয়াৰ সৃষ্টি কৰে যাক ঘূর্ণীবতাহ বোলে। এই ঘূর্ণীবতাহৰ কেন্দ্ৰত বায়ু ওপৰলৈ উঠি জলীয় বাষ্প ঘনীভূত হৈ ধাৰাষাৰ বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰে, যাক ঘূর্ণী বৃষ্টি বোলে।
৪। মৌচুমী জলবায়ু আৰু তুন্দ্ৰা জলবায়ুৰ মাজত তিনিটা পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰ:
• মৌচুমী জলবায়ু ১০°-৩০° অক্ষাংশৰ মাজত পোৱা যায়, কিন্তু তুন্দ্ৰা জলবায়ু মেৰু অঞ্চলত পোৱা যায়।
• মৌচুমী জলবায়ুত ঋতু পৰিৱৰ্তন স্পষ্ট আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি, তুন্দ্ৰাত বছৰৰ অধিকাংশ সময় বৰফে আৱৰি থাকে।
• মৌচুমী অঞ্চলত অৰণ্য আৰু কৃষিকাজৰ সুবিধা আছে, কিন্তু তুন্দ্ৰা অঞ্চলত কেৱল শেলুৱৈজাতীয় উদ্ভিদহে গজে।
৫। পৃথিৱীৰ জলবায়ুৰ ওপৰত উদ্ভিদৰ প্ৰভাৱ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: উদ্ভিদে জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।
(১) বাষ্পমোচন: গছ-গছনিয়ে বাষ্পমোচন প্ৰক্ৰিয়াৰে বায়ুমণ্ডললৈ জলীয় বাষ্প এৰে, যি বৃষ্টিপাতত সহায় কৰে।
(২) উত্তাপ নিয়ন্ত্ৰণ: ঘন অৰণ্যই সূৰ্যৰ তাপ পোনপটীয়াকৈ ভূপৃষ্ঠত পৰিবলৈ নিদিয়ে, ফলত উত্তাপ কম থাকে।
(৩) আৰ্দ্ৰতা বৃদ্ধি: অৰণ্যৰ বাবে বায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা বাঢ়ে।
(৪) ভূমি ক্ষয় ৰোধ: উদ্ভিদে ভূমিৰ আৰ্দ্ৰতা ধৰি ৰাখে আৰু মৰুকৰণ প্ৰতিৰোধ কৰে।
No comments:
Post a Comment
Please do not enter any spam link in the comment box.