SEBA Class 9 Social Science| Geography Chapter 1 |Additional Questions & Answers
অধ্যায়ঃ ১ | ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন
এই Additional Questions-সমূহ SEBA পৰীক্ষাৰ ধৰণ অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। সকলো উত্তৰ অধ্যায়টোৰ পাঠ্যপুথিৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা হৈছে।
১। ফলক বিবৰ্তন তত্ত্ব বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ ভূত্বক কেইবাখনো বৃহৎ আৰু সৰু ফলকত বিভক্ত। এই ফলকসমূহ পৃথিৱীৰ অন্তঃভাগৰ তাপ আৰু মেণ্টলৰ সঞ্চালন প্ৰবাহৰ ফলত ধীৰে ধীৰে গতি কৰে। ফলকসমূহৰ এই গতিবিধিক ব্যাখ্যা কৰা তত্ত্বক ফলক বিবৰ্তন তত্ত্ব বোলে।
২। ফলকৰ গতিবিধিৰ ফলত কি কি ভূ-প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে?
উত্তৰঃ
- পৰ্বত গঠন হয়।
- ভূমিকম্প সংঘটিত হয়।
- আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণ ঘটে।
- মহাদেশ আৰু মহাসাগৰৰ অৱস্থানৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে।
৩। আভ্যন্তৰীণ আৰু বহিঃস্থ কাৰকৰ মাজৰ দুটা পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
| আভ্যন্তৰীণ কাৰক | বহ্যিক কাৰক |
|---|---|
| পৃথিৱীৰ অন্তঃভাগত উৎপন্ন হয়। | পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ শক্তিৰ ফলত কাৰ্য কৰে। |
| পৰ্বত, মালভূমি আদি সৃষ্টি কৰে। | নদী, বতাহ, হিমবাহ আৰু সাগৰৰ ঢৌৰ জৰিয়তে ক্ষয়, পৰিবহন আৰু অৱক্ষেপণ কৰে। |
৪। নদীৰ ক্ষয় কাৰ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা চাৰিটা কাৰক লিখা।
উত্তৰঃ
- নদীৰ সোঁতৰ বেগ।
- নদীৰ পানীৰ পৰিমাণ।
- ভূমিৰ ঢাল।
- শিলৰ কঠিনতা।
৫। নদীৰ পৰিবহন কাৰ্যত কঢ়িয়াই নিয়া পদাৰ্থসমূহ কেনেদৰে কঢ়িয়াই নিয়ে?
উত্তৰঃ নদীয়ে পদাৰ্থসমূহ চাৰিটা অৱস্থাত কঢ়িয়াই নিয়ে—
- দ্ৰৱীভূত অৱস্থা (Dissolved Load)
- ওপঙি থকা অৱস্থা (Suspended Load)
- বগৰাই নিয়া অৱস্থা (Rolling Load)
- তলিভাগে টানি নিয়া অৱস্থা (Bed Load)
৬। নদীৰ অৱক্ষয় কাৰ্যৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা চাৰিটা ভূমিৰূপৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
- V-আকৃতি উপত্যকা
- গিৰিখাত
- জলপ্ৰপাত
- সৰ্পিল পথ (Meander)
৭। নদীৰ সঞ্চয় কাৰ্যৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা চাৰিটা অৱয়বৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
- প্লাৱনভূমি
- প্ৰাকৃতিক বান্ধ (Natural Levee)
- বালিচৰ
- ব-দ্বীপ (Delta)
৮। ব-দ্বীপ গঠনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তিনিটা চৰ্ত লিখা।
উত্তৰঃ
- নদীয়ে অধিক পৰিমাণে পলি কঢ়িয়াই আনিব লাগিব।
- মোহনাৰ ওচৰত নদীৰ সোঁতৰ বেগ কম হ'ব লাগিব।
- সাগৰৰ ঢৌ আৰু জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰভাৱ কম হ'ব লাগিব।
৯। অশ্বখুৰা হ্ৰদ গঠনৰ ধাপসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ
- নদীত সৰ্পিল পথ সৃষ্টি হয়।
- সৰ্পিল পথৰ ডিঙি অংশ ক্ৰমে সংকীৰ্ণ হয়।
- বানপানীৰ সময়ত নদীয়ে নতুন পোনপটীয়া পথ সৃষ্টি কৰে।
- পুৰণি বেকা পথ বিচ্ছিন্ন হৈ অশ্বখৰা হ্ৰদৰ সৃষ্টি হয়।
১০। নদী কিয় ভূ-পৃষ্ঠ গঠনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক?
উত্তৰঃ নদীয়ে একেলগে ক্ষয়, পৰিবহন আৰু সঞ্চয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। এই তিনিওটা কাৰ্যৰ ফলত V-আকৃতি উপত্যকা, গিৰিখাত, প্লাৱনভূমি, প্ৰাকৃতিক বান্ধ, বালিচৰ, ব-দ্বীপ আদি বহুতো ভূমি অৱৰূপ সৃষ্টি হয়। সেয়ে নদীক ভূ-পৃষ্ঠ গঠনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক বুলি কোৱা হয়।
১১। বতাহৰ ক্ষয় কাৰ্য বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ বতাহে মৰুভূমি আৰু শুষ্ক অঞ্চলত বালি, ধূলিকণা আৰু সৰু শিল কঢ়িয়াই ভূমিৰ ক্ষয় সাধন কৰা কাৰ্যক বতাহৰ ক্ষয় কাৰ্য বোলে।
১২। বতাহে কি কি প্ৰক্ৰিয়াৰে ক্ষয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰে?
উত্তৰঃ
- অৱনমন (Deflation)
- অৱঘৰ্ষণ (Abrasion)
- ঘৰ্ষণ (Attrition)
১৩। অৱনমন (Deflation) কি?
উত্তৰঃ বতাহে ধূলি, বালি আদি উৰুৱাই নিয়াৰ ফলত ভূমিৰ উচ্চতা ক্ৰমে হ্ৰাস পোৱাকে অৱনমন বোলে।
১৪। অৱঘৰ্ষণ (Abrasion) কি?
উত্তৰঃ বতাহে কঢ়িয়াই অনা বালি আৰু সৰু শিলৰ কণাই শিলত ঘঁহি ক্ষয় কৰা প্ৰক্ৰিয়াক অৱঘৰ্ষণ বোলে।
১৫। ইনচেলবাৰ্গ (Inselberg) কি?
উত্তৰঃ বতাহৰ ক্ষয় কাৰ্যৰ ফলত চাৰিওফালৰ কোমল শিল ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈ মাজত অৱশিষ্ট থকা টান, একক আৰু থিয় শিলৰ পাহাৰক ইনচেলবাৰ্গ বোলে।
১৬। বালিয়াড়ি (Sand Dune) কি?
উত্তৰঃ বতাহে কঢ়িয়াই অনা বালি একে ঠাইত সঞ্চিত হৈ সৃষ্টি হোৱা বালিৰ টিলাক বালিয়াড়ি বোলে।
১৭। হিমবাহ কি?
উত্তৰঃ উচ্চ পাৰ্বত্য বা মেৰু অঞ্চলত বহু বছৰ ধৰি জমা হোৱা বৰফ নিজ ওজনৰ ফলত ধীৰে ধীৰে তললৈ গতি কৰিলে তাক হিমবাহ বোলে।
১৮। হিমবাহে সৃষ্টি কৰা দুটা অৱক্ষয়জনিত ভূমিৰূপৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
- U-আকৃতি উপত্যকা
- জোঙা শৃঙ্গ (Horn)
১৯। গ্ৰাব (Moraine) কি?
উত্তৰঃ হিমবাহে কঢ়িয়াই অনা শিল, বালি, কংকৰ আদি হিমবাহ গলি যোৱাৰ পিছত সঞ্চিত হৈ সৃষ্টি হোৱা স্তুপক গ্ৰাব (Moraine) বোলে।
২০। গ্ৰাবৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ
- পাৰ্শ্বগ্ৰাব (Lateral Moraine)
- মধ্যগ্ৰাব (Medial Moraine)
- প্ৰান্তগ্ৰাব (Terminal Moraine)
- ভূমিগ্ৰাব (Ground Moraine)
Additional Important Questions & Answers (Part - 3)
২১। উপকূল (Coast) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ স্থলভাগ আৰু সাগৰৰ পানী য'ত মিলিত হয়, সেই সীমান্ত অঞ্চলক উপকূল (Coast) বোলে।
২২। সাগৰৰ ঢৌয়ে উপকূলত কেনেদৰে ক্ষয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰে?
উত্তৰঃ সাগৰৰ ঢৌয়ে অবিৰতভাৱে উপকূলত আঘাত কৰি শিল ভাঙে, ক্ষয় কৰে আৰু কঢ়িয়াই নিয়ে। ইয়াৰ ফলত সাগৰীয় থিয় গড়া, সাগৰীয় গুহা আদি ভূমিৰূপৰ সৃষ্টি হয়।
২৩। সাগৰৰ ঢৌয়ে সৃষ্টি কৰা চাৰিটা অৱয়বৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
- সাগৰীয় থিয় গড়া (Sea Cliff)
- সাগৰীয় গুহা (Sea Cave)
- বালিয়াতট (Beach)
- স্পিট (Spit)
২৪। বালিয়াতট (Beach) কি?
উত্তৰঃ সাগৰৰ ঢৌয়ে বালি, শিল আদি সঞ্চয় কৰি উপকূলত সৃষ্টি কৰা সমতল অঞ্চলক বালিয়াতট (Beach) বোলে।
২৫। সাগৰৰ ঢৌৰ সঞ্চয় কাৰ্যৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দুটা অৱয়বৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
- বালিয়াতট (Beach)
- স্পিট (Spit)
২৬। ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত নদীৰ ভূমিকা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ নদীয়ে ক্ষয়, পৰিবহন আৰু সঞ্চয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰি V-আকৃতি উপত্যকা, গিৰিখাত, প্লাৱনভূমি, ব-দ্বীপ, প্ৰাকৃতিক বান্ধ আদি বিভিন্ন ভূমিৰূপ সৃষ্টি কৰে।
২৭। ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত বতাহৰ ভূমিকা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ বতাহে বিশেষকৈ শুষ্ক অঞ্চলত অৱনমন, অৱঘৰ্ষণ আৰু সঞ্চয় কাৰ্যৰ জৰিয়তে ইনচেলবাৰ্গ, বালিয়াড়ি আদি ভূমি অৱয়ব সৃষ্টি কৰে।
২৮। ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত হিমবাহৰ ভূমিকা লিখা।
উত্তৰঃ হিমবাহে ক্ষয়, পৰিবহন আৰু সঞ্চয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰি U-আকৃতি উপত্যকা, জোঙা শৃঙ্গ, গ্ৰাব আদি অৱয়ব সৃষ্টি কৰে।
২৯। ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত সাগৰৰ ঢৌৰ ভূমিকা লিখা।
উত্তৰঃ সাগৰৰ ঢৌয়ে উপকূলত ক্ষয়, পৰিবহন আৰু সঞ্চয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰি সাগৰীয় খাড়া পাৰ, গুহা, বালিয়াতট আৰু স্পিট আদি ভূমি অৱয়ব সৃষ্টি কৰে।
৩০। ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক কাৰকৰ ভূমিকা ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ আভ্যন্তৰীণ কাৰকে পৃথিৱীৰ অন্তঃভাগত উৎপন্ন হোৱা শক্তিৰ জৰিয়তে পৰ্বত, মালভূমি, ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয়গিৰিৰ সৃষ্টি কৰে। আনহাতে বাহ্যিক কাৰকে নদী, বতাহ, হিমবাহ আৰু সাগৰৰ ঢৌৰ সহায়ত ক্ষয়, পৰিবহন আৰু সঞ্চয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰি বিভিন্ন নতুন ভূমি অৱয়ব সৃষ্টি কৰে। এই দুয়োটা কাৰকৰ যৌথ প্ৰভাৱতেই ভূ-পৃষ্ঠ সদায় পৰিৱৰ্তিত হৈ থাকে।
No comments:
Post a Comment
Please do not enter any spam link in the comment box.