অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰঃ
| 1 | ● Text Books Question Answer |
| 2 | ● Additional Question Answer |
| 3 | ● Your Chapter PDF |
| 4 | ● MCQ Question Answer |
ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (১ নম্বৰৰ) -
১। মানৱ ভূগোলৰ অধ্যয়নৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু কি?
উত্তৰ: মানুহ।
২। পৃথিৱীত বসবাস কৰা মানুহৰ আনুমানিক জনসংখ্যা কিমান?
উত্তৰ: প্ৰায় ৭০০ কোটি।
৩। বিজ্ঞানীসকলৰ মতে মানুহৰ আদিম জন্মস্থান কোনখন মহাদেশ?
উত্তৰ: আফ্ৰিকা মহাদেশ।
৪। হিন্দু ধৰ্মৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: বেদ।
৫। খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰধান ভাগ দুটা কি কি?
উত্তৰ: ৰোমান কেথ'লিক আৰু প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
৬। ইছলাম ধৰ্মৰ জন্ম ক'ত হৈছিল?
উত্তৰ: মধ্য-প্ৰাচ্যৰ মৰুভূমি অঞ্চলত।
৭। কোন মানৱ গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ সাধাৰণতে হালধীয়া বা ঈষৎ ৰঙা হয়?
উত্তৰ: মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী।
৮। ২০০৬ বৰ্ষৰ তথ্য অনুসৰি বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ কিমান শতাংশ লোক খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী?
উত্তৰ: প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ (বা প্ৰায় ২১৩ কোটি)।
৯। মানৱ ভূগোলৰ যিকোনো এটা শাখাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: জনসংখ্যা ভূগোল (বা অৰ্থনৈতিক ভূগোল)।
১০। দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ আধাৰত মানৱ জাতিক প্ৰধানকৈ কেইটা ভাগত ভগাব পাৰি?
উত্তৰ: তিনিটা (ককেছীয়, মঙ্গোলীয় আৰু নিগ্ৰ'ইড)।
উত্তৰ: মানুহ।
২। পৃথিৱীত বসবাস কৰা মানুহৰ আনুমানিক জনসংখ্যা কিমান?
উত্তৰ: প্ৰায় ৭০০ কোটি।
৩। বিজ্ঞানীসকলৰ মতে মানুহৰ আদিম জন্মস্থান কোনখন মহাদেশ?
উত্তৰ: আফ্ৰিকা মহাদেশ।
৪। হিন্দু ধৰ্মৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: বেদ।
৫। খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰধান ভাগ দুটা কি কি?
উত্তৰ: ৰোমান কেথ'লিক আৰু প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
৬। ইছলাম ধৰ্মৰ জন্ম ক'ত হৈছিল?
উত্তৰ: মধ্য-প্ৰাচ্যৰ মৰুভূমি অঞ্চলত।
৭। কোন মানৱ গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ সাধাৰণতে হালধীয়া বা ঈষৎ ৰঙা হয়?
উত্তৰ: মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী।
৮। ২০০৬ বৰ্ষৰ তথ্য অনুসৰি বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ কিমান শতাংশ লোক খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী?
উত্তৰ: প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ (বা প্ৰায় ২১৩ কোটি)।
৯। মানৱ ভূগোলৰ যিকোনো এটা শাখাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: জনসংখ্যা ভূগোল (বা অৰ্থনৈতিক ভূগোল)।
১০। দৈহিক বৈশিষ্ট্যৰ আধাৰত মানৱ জাতিক প্ৰধানকৈ কেইটা ভাগত ভগাব পাৰি?
উত্তৰ: তিনিটা (ককেছীয়, মঙ্গোলীয় আৰু নিগ্ৰ'ইড)।
খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (২/৩ নম্বৰৰ) -
১। মানৱ ভূগোল কাক বোলে?
উত্তৰ: ভূগোলৰ যি বিভাগত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু ইয়াৰ ফলত মানুহে সৃষ্টি কৰা মানৱ পৰিৱেশৰ বিষয়ে স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে মানৱ ভূগোল বোলে।
২। মানৱ জাতি বা গোষ্ঠী (Race) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: একেধৰণৰ দৈহিক বৈশিষ্ট্য যেনে— ছালৰ বৰণ, চুলিৰ গঠন, নাক-মুখৰ আকৃতি আদিৰ মিল থকা মানুহৰ একোটা বৃহৎ গোটক মানৱ জাতি বা গোষ্ঠী বোলে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহ বংশগতিৰ ধাৰাৰে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ প্ৰবাহিত হয়।
৩। মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশৰ বৈশিষ্ট্য পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে কিয় একে নহয়?
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্নতা, জনসংখ্যাৰ তাৰতম্য আৰু মানুহৰ গুণাগুণৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশৰ বৈশিষ্ট্য পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে একে নহয়।
৪। নিগ্ৰ'ইড মানৱ গোষ্ঠীৰ দুটা প্ৰধান দৈহিক বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: নিগ্ৰ'ইড মানৱ গোষ্ঠীৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ'ল—
(ক) ইহঁতৰ ছালৰ বৰণ গাঢ় ক'লা হয়।
(খ) ইহঁতৰ চুলি চুটি আৰু অতি কেঁকোৰা (Woolly) হয়।
৫। মানৱ ভূগোলৰ যিকোনো চাৰিটা শাখাৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মানৱ ভূগোলৰ চাৰিটা প্ৰধান শাখা হ'ল— বসতি ভূগোল, সমাজ ভূগোল, অৰ্থনৈতিক ভূগোল আৰু জনসংখ্যা ভূগোল।
উত্তৰ: ভূগোলৰ যি বিভাগত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু ইয়াৰ ফলত মানুহে সৃষ্টি কৰা মানৱ পৰিৱেশৰ বিষয়ে স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে মানৱ ভূগোল বোলে।
২। মানৱ জাতি বা গোষ্ঠী (Race) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: একেধৰণৰ দৈহিক বৈশিষ্ট্য যেনে— ছালৰ বৰণ, চুলিৰ গঠন, নাক-মুখৰ আকৃতি আদিৰ মিল থকা মানুহৰ একোটা বৃহৎ গোটক মানৱ জাতি বা গোষ্ঠী বোলে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহ বংশগতিৰ ধাৰাৰে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ প্ৰবাহিত হয়।
৩। মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশৰ বৈশিষ্ট্য পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে কিয় একে নহয়?
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্নতা, জনসংখ্যাৰ তাৰতম্য আৰু মানুহৰ গুণাগুণৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশৰ বৈশিষ্ট্য পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে একে নহয়।
৪। নিগ্ৰ'ইড মানৱ গোষ্ঠীৰ দুটা প্ৰধান দৈহিক বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: নিগ্ৰ'ইড মানৱ গোষ্ঠীৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ'ল—
(ক) ইহঁতৰ ছালৰ বৰণ গাঢ় ক'লা হয়।
(খ) ইহঁতৰ চুলি চুটি আৰু অতি কেঁকোৰা (Woolly) হয়।
৫। মানৱ ভূগোলৰ যিকোনো চাৰিটা শাখাৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মানৱ ভূগোলৰ চাৰিটা প্ৰধান শাখা হ'ল— বসতি ভূগোল, সমাজ ভূগোল, অৰ্থনৈতিক ভূগোল আৰু জনসংখ্যা ভূগোল।
গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ (৪/৫ নম্বৰৰ) -
১। মানৱ জাতিৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ প্ৰধান ভিত্তি বা কাৰকসমূহ কি কি? চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মানৱজাতিক মূলতঃ দৈহিক বা বাহ্যিক বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভাজন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান ভিত্তিবোৰ হ'ল:
● ছালৰ বৰণ: বগা, হালধীয়া, ক'লা আদি ছালৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্য।
● চুলিৰ গঠন: চুলি পোন, ঢৌখেলোৱা বা কেঁকোৰা হোৱাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।
● নাকৰ আকৃতি: নাক বহল, দীঘল বা চেপেটা হোৱাৰ ভিত্তিত।
● মুখমণ্ডল আৰু খুলিৰ গঠন: মূৰৰ খুলিৰ পৰিমাপ আৰু মুখমণ্ডলৰ আকৃতিৰ ভিন্নতা।
● উচ্চতা: শৰীৰৰ গড় উচ্চতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।
এই সকলোবোৰ বৈশিষ্ট্যৰ সমাহাৰতে মানৱ জাতিক ককেছীয়, মঙ্গোলীয় আৰু নিগ্ৰ'ইড হিচাপে ভাগ কৰা হয়।
২। পৃথিৱীৰ প্ৰধান তিনিটা মানৱ গোষ্ঠীৰ দৈহিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ তুলনামূলক আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ প্ৰধান মানৱ গোষ্ঠী তিনিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ এনেধৰণৰ:
● ককেছীয় গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ বগা বা ঈষৎ বগা। ইহঁতৰ চুলি দীঘল আৰু পাতল, নাক দীঘল আৰু ঠেক। মূৰ আৰু মুখমণ্ডল আন গোষ্ঠীতকৈ দীঘলীয়া।
● মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ হালধীয়া বা ঈষৎ ৰঙা। ইহঁতৰ চুলি পোন আৰু ডাঠ ক'লা। চকুৰ গঠন আনতকৈ সুকীয়া আৰু মুখমণ্ডল বহল তথা চেপেটা।
● নিগ্ৰ'ইড গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছাল গাঢ় ক'লা। ইহঁতৰ চুলি চুটি আৰু কেঁকোৰা, নাক বহল আৰু ওঁঠ ডাঠ হয়।
৩। পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহ হ'ল:
● খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ই পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্ম। ইয়াৰ মূল গ্ৰন্থ বাইবেল আৰু প্ৰধান ভাগ দুটা হ'ল ৰোমান কেথ'লিক আৰু প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
● ইছলাম ধৰ্ম: মধ্য-প্ৰাচ্যত জন্ম হোৱা এই ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ কোৰআন। সৃষ্টিকৰ্তা হজৰত মহম্মদৰ নেতৃত্বত ই সমগ্ৰ বিশ্বলৈ বিয়পি পৰে।
● হিন্দু ধৰ্ম: ই বিশ্বৰ এক প্ৰাচীন ধৰ্ম যাৰ মূল গ্ৰন্থ বেদ। ভাৰতবৰ্ষ আৰু দক্ষিণ এছিয়াত ইয়াৰ অনুগামী সৰ্বাধিক।
● বৌদ্ধ ধৰ্ম: গৌতম বুদ্ধই প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই ধৰ্মই অহিংসা আৰু শান্তিৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰে। এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশত ইয়াৰ প্ৰভাৱ ব্যাপক।
৪। মানুহৰ সৃষ্টি আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ তেওঁলোকৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এটি বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰ: নৃ-বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, আজিৰ পৰা প্ৰায় ২০-৫০ লাখ বছৰৰ আগতে আফ্ৰিকা মহাদেশত মানুহৰ পূৰ্বপুৰুষ প্ৰাইমেট জাতীয় প্ৰাণীৰ পৰা বিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে আধুনিক মানুহৰ সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰাথমিক অৱস্থাত আফ্ৰিকাত বসবাস কৰা এই মানুহবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰতিকূল বতৰ, খাদ্যৰ সন্ধান আৰু জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ (যেনে- ইউৰোপ, এছিয়া, আমেৰিকা আদি) প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ লয়। নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ গৈ তেওঁলোকৰ দৈহিক গঠন আৰু জীৱন ধাৰণৰ প্ৰণালীত পৰিৱৰ্তন আহে আৰু ইয়াৰ ফলতেই পৃথিৱীত বিভিন্ন মানৱ গোষ্ঠীৰ উৎপত্তি হয়।
৫। মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তুৰ প্ৰসাৰ কিয় লক্ষণীয়? ইয়াত কি কি বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্নতাৰ লগে লগে মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ প্ৰণালী, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ সলনি হয়। সেয়েহে মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশ পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে একে নহয়। এই বৈচিত্ৰ্যৰ বাবেই মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তুৰ প্ৰসাৰ অতি লক্ষণীয়।
ইয়াত মূলতঃ পৃথিৱীৰ মানুহৰ উৎপত্তি, দৈহিক গঠনৰ ভিন্নতা (মানৱ গোষ্ঠী), জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি, বিতৰণ আৰু প্ৰব্ৰজন, ধৰ্মীয় আৰু ভাষিক গাঁথনি, মানুহৰ অৰ্থনৈতিক কাম-কাজ, কৃষিকৰ্য, উদ্যোগ আৰু বসতি আদি বিষয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই বিশাল বিষয়বস্তু সামৰি ল'বৰ বাবেই মানৱ ভূগোলৰ বহুতো শাখা (যেনে- অৰ্থনৈতিক, জনসংখ্যা, ৰাজনৈতিক ভূগোল আদি) গঢ়ি উঠিছে।
উত্তৰ: মানৱজাতিক মূলতঃ দৈহিক বা বাহ্যিক বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভাজন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান ভিত্তিবোৰ হ'ল:
● ছালৰ বৰণ: বগা, হালধীয়া, ক'লা আদি ছালৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্য।
● চুলিৰ গঠন: চুলি পোন, ঢৌখেলোৱা বা কেঁকোৰা হোৱাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।
● নাকৰ আকৃতি: নাক বহল, দীঘল বা চেপেটা হোৱাৰ ভিত্তিত।
● মুখমণ্ডল আৰু খুলিৰ গঠন: মূৰৰ খুলিৰ পৰিমাপ আৰু মুখমণ্ডলৰ আকৃতিৰ ভিন্নতা।
● উচ্চতা: শৰীৰৰ গড় উচ্চতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।
এই সকলোবোৰ বৈশিষ্ট্যৰ সমাহাৰতে মানৱ জাতিক ককেছীয়, মঙ্গোলীয় আৰু নিগ্ৰ'ইড হিচাপে ভাগ কৰা হয়।
২। পৃথিৱীৰ প্ৰধান তিনিটা মানৱ গোষ্ঠীৰ দৈহিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ তুলনামূলক আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ প্ৰধান মানৱ গোষ্ঠী তিনিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ এনেধৰণৰ:
● ককেছীয় গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ বগা বা ঈষৎ বগা। ইহঁতৰ চুলি দীঘল আৰু পাতল, নাক দীঘল আৰু ঠেক। মূৰ আৰু মুখমণ্ডল আন গোষ্ঠীতকৈ দীঘলীয়া।
● মঙ্গোলীয় গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছালৰ বৰণ হালধীয়া বা ঈষৎ ৰঙা। ইহঁতৰ চুলি পোন আৰু ডাঠ ক'লা। চকুৰ গঠন আনতকৈ সুকীয়া আৰু মুখমণ্ডল বহল তথা চেপেটা।
● নিগ্ৰ'ইড গোষ্ঠী: এই গোষ্ঠীৰ মানুহৰ ছাল গাঢ় ক'লা। ইহঁতৰ চুলি চুটি আৰু কেঁকোৰা, নাক বহল আৰু ওঁঠ ডাঠ হয়।
৩। পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহ হ'ল:
● খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ই পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্ম। ইয়াৰ মূল গ্ৰন্থ বাইবেল আৰু প্ৰধান ভাগ দুটা হ'ল ৰোমান কেথ'লিক আৰু প্ৰোটেষ্টাণ্ট।
● ইছলাম ধৰ্ম: মধ্য-প্ৰাচ্যত জন্ম হোৱা এই ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ কোৰআন। সৃষ্টিকৰ্তা হজৰত মহম্মদৰ নেতৃত্বত ই সমগ্ৰ বিশ্বলৈ বিয়পি পৰে।
● হিন্দু ধৰ্ম: ই বিশ্বৰ এক প্ৰাচীন ধৰ্ম যাৰ মূল গ্ৰন্থ বেদ। ভাৰতবৰ্ষ আৰু দক্ষিণ এছিয়াত ইয়াৰ অনুগামী সৰ্বাধিক।
● বৌদ্ধ ধৰ্ম: গৌতম বুদ্ধই প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই ধৰ্মই অহিংসা আৰু শান্তিৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰে। এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশত ইয়াৰ প্ৰভাৱ ব্যাপক।
৪। মানুহৰ সৃষ্টি আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ তেওঁলোকৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এটি বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰ: নৃ-বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, আজিৰ পৰা প্ৰায় ২০-৫০ লাখ বছৰৰ আগতে আফ্ৰিকা মহাদেশত মানুহৰ পূৰ্বপুৰুষ প্ৰাইমেট জাতীয় প্ৰাণীৰ পৰা বিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে আধুনিক মানুহৰ সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰাথমিক অৱস্থাত আফ্ৰিকাত বসবাস কৰা এই মানুহবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰতিকূল বতৰ, খাদ্যৰ সন্ধান আৰু জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ (যেনে- ইউৰোপ, এছিয়া, আমেৰিকা আদি) প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ লয়। নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ গৈ তেওঁলোকৰ দৈহিক গঠন আৰু জীৱন ধাৰণৰ প্ৰণালীত পৰিৱৰ্তন আহে আৰু ইয়াৰ ফলতেই পৃথিৱীত বিভিন্ন মানৱ গোষ্ঠীৰ উৎপত্তি হয়।
৫। মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তুৰ প্ৰসাৰ কিয় লক্ষণীয়? ইয়াত কি কি বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্নতাৰ লগে লগে মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ প্ৰণালী, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ সলনি হয়। সেয়েহে মানৱ-সৃষ্ট পৰিৱেশ পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে একে নহয়। এই বৈচিত্ৰ্যৰ বাবেই মানৱ ভূগোলৰ বিষয়বস্তুৰ প্ৰসাৰ অতি লক্ষণীয়।
ইয়াত মূলতঃ পৃথিৱীৰ মানুহৰ উৎপত্তি, দৈহিক গঠনৰ ভিন্নতা (মানৱ গোষ্ঠী), জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধি, বিতৰণ আৰু প্ৰব্ৰজন, ধৰ্মীয় আৰু ভাষিক গাঁথনি, মানুহৰ অৰ্থনৈতিক কাম-কাজ, কৃষিকৰ্য, উদ্যোগ আৰু বসতি আদি বিষয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই বিশাল বিষয়বস্তু সামৰি ল'বৰ বাবেই মানৱ ভূগোলৰ বহুতো শাখা (যেনে- অৰ্থনৈতিক, জনসংখ্যা, ৰাজনৈতিক ভূগোল আদি) গঢ়ি উঠিছে।
| 1 | ● Text Books Question Answer |
| 2 | ● Additional Question Answer |
| 3 | ● Your Chapter PDF |
| 4 | ● MCQ Ques ition Answer |
No comments:
Post a Comment
Please do not enter any spam link in the comment box.